Wonen, welzijn en zorg

T073 - 534 23 42

TU/e ontwikkelt nieuwe oplossing voor zelfstandig wonen: de ‘empathische woning’

De Technische Universiteit Eindhoven (TU/e) gaat het concept van de ‘empathische woning’ in de praktijk testen. Dit gebeurt onder andere bij Sint Jozefoord. Een empatische woning is een woonomgeving die ‘meevoelt’ met de ouder wordende bewoner en dus de functie ondersteunt of (deels) vervuld van de zorg en/of mantelzorger. Denk bijvoorbeeld aan slimme sensoren ingebed in de muren of vloer, maar ook aan oplossingen van ecologische aard zoals een ‘eetbare wand’ in de woonkamer van de senior. Het menselijk contact blijft onontbeerlijk. De ‘empatische woning’ stimuleert beweging, vergroot de veiligheid en versterkt de zelfstandigheid. Sint Jozefoord is een van de drie locaties waar onderzoek zal plaatsvinden.

Nederland is aan het vergrijzen. Waren er in 2013 2,8 miljoen 65-plussers (16,8 % van de bevolking), in 2030 zijn dat er naar verwachting 4,2 miljoen (23,9 %) en in 2050 zelfs 4,7 miljoen (26,2 %). Daarbij is het overheidsbeleid erop gericht om ouderen zo lang mogelijk zelfstandig te laten wonen en dat mensen met een beperking zoveel mogelijk in een reguliere leefomgeving verblijven. Maar er is een tekort aan woningen die aan de behoeften en diversificatie eisen van senioren voldoen.

Empathische woning

“Een woning moet meer bieden dan een dak boven je hoofd, zeker voor senioren”, zegt Masi Mohammadi, hoogleraar Smart Architectural Technologies aan de TU Eindhoven. “Wat als het huis deels taken van de mantelzorger of zorg over kan nemen?”, zegt Mohammadi. “Een empathische woning dus, die jou ‘kent’, meevoelt en reageert op je behoeften en zorgt dat je bijvoorbeeld voldoende beweegt, je verzorging op maat biedt en zo bijdraagt aan behoud van je gezondheid.”

Huisautomatisering

Met de empathische woning benaderen we volgens Mohammadi het volgende stadium van huisautomatisering. “In deze nieuwe fase is ‘slim’ niet alleen maar een randvoorwaarde, maar is slimme technologie naadloos geïntegreerd in de woonomgeving en past de technologie zich optimaal aan de behoeften van de bewoner aan en ondersteunt hem bij zijn dagelijkse activiteiten.”

Woning in 2040

In unieke samenwerking met drie vooruitstrevende woonzorgcentra gaat Mohammadi haar visie en een aantal concrete elementen van de empathische woning in de praktijk toepassen. De drie locaties – RSZK ZorgProfessionals (regio Eindhoven), Woningstichting Domus (Roermond) en St. Jozefoord (’s-Hertogenbosch) – vormen ‘living labs’ waarbij direct het effect van bepaalde slimme innovaties onderzocht kan worden.

Eetbare wand

Een voorbeeld is de eetbare wand, waarvan een prototype tijdens de laatste Dutch Design Week in Eindhoven werd gepresenteerd. De wand is feitelijk een verticale binnentuin, waarbij bakjes met planten of kruiden met behulp van een herkenbare hendel op de gewenste hoogte gebracht kunnen worden. “Het is een stimulans voor beweging”, legt Mohammadi uit. “Senioren hoeven niet meer moeizaam te bukken of op een trapladder te klimmen om te kunnen tuinieren.” Andere voorbeelden zijn een slimme vloer die waarschuwt als iemand dreigt te vallen of een begeleidend lichtspoor op muur en vloer om dagelijkse activiteiten te ondersteunen of stimuleren.